Օրեր առաջ պարզվեց, որ Հայաստանի Կառավարությունը կարող է մարդկանց աշխատատեղերով ապահովել, բայց այդ լավությունից մարդկանց կոնկրետ խմբի անդամներ կարող են օգտվել:
Բանն այն է, որ ՀՀ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանը հայտարարել է, որ Հայաստանի բնակիչներից նրանք, ովքեր ավանդաբար մեկնում են Ռուսաստան՝ արտագնա աշխատանքի, բայց այս տարի ինչ-ինչ պատճառներով չեն կարողացել մեկնել ՌԴ, նրանց աշխատանքով կապահովեն: Արտեմ Ասատրյանը նույնիսկ ասել է, թե ինչպես են դա անելու. «Կփորձենք նրանց ներգրավել սեզոնային զբաղվածության ծրագրերում: Դրանք կարող են լինել նաեւ հասարակական աշխատանքներ, մի շարք նպատակային ծրագրեր»:
Կարելի է կարծել, որ Կառավարությունն աշխատատեղեր ուներ, բայց դրանք չէր գործարկում, որովհետեւ նախկինում պահանջարկ չկար, իսկ այժմ, քանի որ մարդիկ չեն կարողանում Ռուսաստան մեկնել, աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարարությունը որոշել է նրանց աշխատատեղերով ապահովել: Ամենաաբսուրդն այն է, որ նման հայտարարություն անում է նախարարը մի պետության, որտեղ պաշտոնապես առկա է 240 հազար գործազուրկ, իսկ իրականում այդ ցուցանիշը մոտ կրկնակի անգամ ավել է: Եթե կարող են մարդկանց աշխատատեղերով ապահովել, ապա ինչո՞ւ մինչ այս չէին անում:
Մյուս կողմից էլ, եթե ասում են՝ արտագնա աշխատանքի մեկնել չկարողացածներին են աշխատատեղով ապահովելու, այդ դեպքում ինչպես են այդ հայտարարությունն իրագործելու` կարո՞ղ է արտագնա աշխատանքի չմեկնած գործազուրկներին մերժեն, ասեն՝ գնա Ռուսաստան, վտարվի, վերադարձի, նոր աշխատանք կտանք: Մի խոսքով, ակնհայտ է, որ հնչած հայտարարությունը, մեղմ ասած, անհեթեթություն է:
Իսկ իրականությունն այն է, որ պետական գերատեսչությունների խնդիրն ուղղակի աշխատատեղեր ստեղծելը չէ, որովհետեւ պետական մարմնի ստեղծած աշխատատեղի համար վճարում են հարկատուները: Պետական հիմնարկի աշխատողը, նրան ինչ անուն էլ ուզում է տանք, ըստ էության, հարկատուների ստեղծած միջոցները սպառող է: Կառավարության եւ, ընդհանրապես, պետական կառույցների խնդիրը երկրում հավասար պայմաններ ապահովելն է, որպեսզի մարդիկ արարելու հնարավորություն ունենան, որպեսզի ձեռներեցությունը զարգանա:
Իսկ դրա համար անհրաժեշտ է, որ պաշտոնյաներն իրենք ձեռներեցությամբ չզբաղվեն, որպեսզի պաշտոնյաները բյուջետային միջոցները չթալանեն, եւ օրենքի առաջ բոլորը հավասար լինեն: Արտեմ Ասատրյանից պահանջվում է, որ նա՝ որպես աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարար, որպես Կառավարության անդամ, իր լիազորությունների շրջանակներում նպաստի վերը նշված պայմանների ապահովմանը:
Իսկ այն, ինչի մասին ակնարկել է Արտեմ Ասատրյանը, աշխատատեղերի ստեղծման հետ կապ չունի: Իհարկե, նա կոնկրետ չի ասել, թե այդ ինչ ծրագրերի մասին է խոսքը, եւ ով է ֆինանսավորել, բայց դժվար չէ կռահել: Բանն այն է, որ միջազգային կազմակերպությունները, մարդկանց զբաղվածությունն ապահովելու համար, պարբերաբար դրամաշնորհային տարբեր ծրագրեր են իրագործում: Այսինքն՝ կարելի է ենթադրել, որ Արտեմ Ասատրյանը միջազգային կառույցներից դրամաշնորհներ խնդրելու նոր թեմա է գտել` Ռուսաստան մեկնել չկարողացածների զբաղվածության խնդրի լուծում: Մի երկու երիտասարդի կհանձնարարեն` մի հատ սիրուն ծրագիր գրեն, հետո դրա հիման վրա որքան գումար էլ «կպցնեն», օգուտ է:
Մեկ կամ երկու միլիոն եվրո անգամ որ «կպնի», էլի բան է. դրա 20-30 տոկոսով 10-20 հոգու համար ամսական մի 100 հազար դրամ աշխատավարձով ինչ-որ գործ կհնարեն, իսկ մնացած գումարը ձեռքի ճարպիկ շարժումով կդնեն իրենց գրպանը: Օրինակ՝ 2013-ի գարնանը նույն Արտեմ Ասատրյանը նման մի գործ «կպցրել» էր. նրա ղեկավարած նախարարությունը հաջողացրեց արտագաղթի կանխման անվան տակ միջազգային կառույցներից մեկ միլիոն եվրո դրամաշնորհ ստանալ: Իսկ թե ինչի վրա այդ գումարը ծախսվեց, այդպես էլ մնաց անհայտ:
Փոխարենը արտագաղթի տվյալները դեռ շարունակում են մեծանալ: Հայաստանի պաշտոնյաների շրջանում դրամաշնորհ «ուտելը» համարվում է բնական եւ պարտադիր գործելաոճ: Պաշտոնյաները համոզված են, որ դրամաշնորհի դեպքում իրենք ապահովագրված են, որովհետեւ տարիներ անց իրենցից հաշիվ չեն պահանջի, քանի որ պետության ուսերին բեռ չեն ավելացրել, ընդամենն իրենց առջեւ դրված տորթից իրենց կտորն են կտրել:
Մի խոսքով, կարող ենք կանխատեսել, որ Արտեմ Ասատրյանն առաջիկայում միջազգային կազմակերպություններին դրամաշնորհային նոր` «Ռուսաստանից վտարված խոպանչիների զբաղվածության ապահովում» ծրագիր կներկայացնի: Ու դա կանի առանց ամաչելու:
ՎԱՀԱԳՆ ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆ