ԱՄՆ-ն դուրս է եկել Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպությունից

ԱՄՆ Առողջապահության և սոցիալական ծառայությունների նախարարությունը և ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը 2026 թվականի հունվարի 22-ին հայտարարել են, որ Միացյալ Նահանգները պաշտոնապես ավարտել է Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունից (ԱՀԿ) դուրս գալու գործընթացը: Հայտարարությունում նշվում է․ «Այս որոշման հիմքում ընկած են ԱՀԿ-ի կողմից COVID-19 համավարակի ոչ պատշաճ կառավարումը, անհապաղ անհրաժեշտ բարեփոխումների չիրականացումը և կազմակերպության անկարողությունը՝ անկախ մնալու անդամ պետությունների ոչ պատշաճ քաղաքական ազդեցությունից։

Առողջապահության և սոցիալական ծառայությունների նախարար Ռոբերտ Ֆ. Քենեդին և Պետդեպարտամենտի ղեկավար Մարկո Ռուբիոն հանդես եկան համատեղ հայտարարությամբ՝ ԱՄՆ-ի անդամակցությունը ԱՀԿ-ում դադարեցնելու վերաբերյալ։

2025 թվականի հունվարի 20-ին նախագահ Թրամփը հայտարարեց ԱՄՆ-ի ծրագրի մասին՝ դուրս գալու ԱՀԿ-ից։ Տարվա ընթացքում ԱՄՆ-ն դադարեցրեց ԱՀԿ-ի ֆինանսավորումը, հետ կանչեց իր բոլոր աշխատակիցներին և սկսեց նախկինում ԱՀԿ-ի հետ իրականացվող գործունեությունը ուղղել երկկողմ համագործակցության՝ այլ երկրների և կազմակերպությունների հետ։ Դուրս գալուց հետո ԱՄՆ-ը կշարունակի սահմանափակ համագործակցություն ԱՀԿ-ի հետ՝ միայն գործընթացի ավարտը ապահովելու նպատակով։

COVID-19-ի սկզբնական փուլերում ԱՀԿ-ն ուշացրեց համաշխարհային առողջապահական արտակարգ իրավիճակի և համավարակի հայտարարումը, ինչի հետևանքով աշխարհը կորցրեց կարևոր շաբաթներ, երբ վիրուսը տարածվում էր։ Այդ ընթացքում ԱՀԿ-ի ղեկավարությունը կրկնում և գովաբանում էր Չինաստանի արձագանքը՝ չնայած վաղ փուլերում տվյալների թերի ներկայացման, տեղեկատվության ճնշման և մարդուց մարդ փոխանցման հաստատման ուշացման ապացույցներին։ Կազմակերպությունը նաև նվազեցրեց ասիմպտոմատիկ փոխանցման ռիսկերը և ուշ արձանագրեց օդակաթիլային տարածման վտանգը։

Համավարակից հետո ԱՀԿ-ն չիրականացրեց էական բարեփոխումներ՝ քաղաքական ազդեցությունը, կառավարման թերությունները և վատ համակարգումը հաղթահարելու համար, ինչը խորացրեց մտահոգությունները, որ քաղաքականությունը գերակշռում է արագ և անկախ առողջապահական գործողություններին՝ խաթարելով գլոբալ վստահությունը։ COVID-19-ի ծագման հնարավոր աղբյուրների վերաբերյալ ԱՀԿ-ի զեկույցը բացառեց վիրուսի արհեստական ստեղծման հնարավորությունը, չնայած Չինաստանը հրաժարվեց տրամադրել վաղ վարակվածների գենետիկական տվյալները և տեղեկատվություն Ուհանի լաբորատորիաների գործունեության ու կենսանվտանգության պայմանների մասին։

ԱՄՆ-ը մնում է աշխարհի առաջատար ուժը՝ հանրային առողջության պաշտպանության, կյանքեր փրկելու և վարակիչ հիվանդությունների բռնկումներին արագ արձագանքելու գործում։ Հետագայում ԱՄՆ կառավարությունը կշարունակի իր գլոբալ առողջապահական առաջնորդությունը՝ ուղղակի համագործակցելով այլ երկրների, մասնավոր հատվածի, ոչ կառավարական և կրոնական կազմակերպությունների հետ։ ԱՄՆ-ի նախաձեռնությունները առաջնահերթություն կտան արտակարգ արձագանքմանը, կենսանվտանգության համակարգմանը և առողջապահական նորարարություններին՝ նախ պաշտպանելով Ամերիկան, միաժամանակ օգուտներ բերելով գործընկերներին ամբողջ աշխարհում»։