Պակիստանը ռմբակոծել է Քաբուլը․ ինչու՞ են պատերազմում Աֆղանստանն ու Պակիստանը

Պակիստանը ավիահարվածներ է հասցրել Աֆղանստանի մայրաքաղաք Քաբուլին և այլ քաղաքների․ երկու երկրների միջև սահմանային բախումները վերածվել են բաց ռազմական առճակատման։

Պակիստանի պաշտպանության նախարար Khawaja Asif-ը հայտարարել է, որ Իսլամաբադի «համբերության բաժակը լցվել է», և որ Պակիստանն ու Աֆղանստանը այժմ գտնվում են «բաց պատերազմի» մեջ։

Հայտարարությունը հնչել է այն բանից ժամեր անց, երբ թալիբների խոսնակ Zabihullah Mujahid-ը հայտնել էր, որ Աֆղանստանը լայնածավալ հարձակողական գործողություններ է իրականացնում Պակիստանի զինուժի դեմ Դյուրանդի գծի երկայնքով։

Որտե՞ղ են հարվածներ հասցվել

Պակիստանի տեղեկատվության նախարար Աթաուլլահ Թարարի փոխանցմամբ՝ հարվածներ են հասցվել թալիբների «պաշտպանական թիրախներին» Քաբուլում, Պակտիա նահանգում և Քանդահար քաղաքում։ Աֆղանստանի իշխանությունները հաստատել են, որ հարվածներ են գրանցվել երեք շրջաններում։ Ըստ լրատվական աղբյուրների՝ ավիահարվածների հետևանքով ոչնչացվել են առնվազն երկու բրիգադի ռազմակայաններ։

Պակիստանական պետական հեռուստատեսությունը հայտնել է, որ մի քանի ժամվա ընթացքում «ոչնչացվել են» թալիբների մի շարք օբյեկտներ, այդ թվում՝ շտաբներ և զինամթերքի պահեստներ։Միաժամանակ հաղորդվում է հրետակոծության մասին Torkham border crossing սահմանային անցակետի հարակից տարածքում։ Աֆղան զինվորները, ըստ AFP-ի, շարժվել են դեպի սահման։

Զոհերի վերաբերյալ հակասական տվյալներ

Կողմերի ներկայացրած զոհերի թիվը կտրուկ տարբերվում է։Պակիստանի վարչապետի խոսնակ Մոշարրաֆ Զայդիի հայտարարությամբ՝ սպանվել է 133 թալիբ մարտիկ, վիրավորվել՝ ավելի քան 200-ը։ Նա նաև պնդել է, որ ոչնչացվել է 27 հենակետ։Պակիստանյան Dawn պարբերականը հայտնել է, որ զոհվել է երկու պակիստանցի զինծառայող։Մյուս կողմից՝ Աֆղանստանի թալիբական կառավարությունը հայտարարել է, որ զոհվել է ութ մարտիկ, վիրավորվել՝ 11-ը։ Աֆղան կողմը նաև պնդում է, որ սպանվել է 55 պակիստանցի զինվոր և գրավվել են մի քանի ռազմակայաններ, ինչը Պակիստանը հերքում է։

Ավելի վաղ՝ կիրակի օրը, Պակիստանը հայտարարել էր, որ իր հարվածների հետևանքով սպանվել է առնվազն 70 «զինյալ»։ Թալիբների խոսնակը, սակայն, նշել էր, որ զոհերի թվում եղել են նաև կանայք և երեխաներ։Աֆղանստանի նախկին նախագահ Hamid Karzai-ը հայտարարել է, որ երկիրը «կպաշտպանի իր հայրենիքը» և կոչ է արել Պակիստանին փոխել իր քաղաքականությունը։

Ինչու՞ են սրվել հարաբերությունները

Սահմանային լարվածությունը շարունակվում է ամիսներ։ 2025 թվականի հոկտեմբերին կողմերը, Քաթարի և Թուրքիայի միջնորդությամբ, համաձայնել էին հրադադարի, սակայն բախումները վերսկսվել են։Աֆղանստան–Պակիստան սահմանը, որը հայտնի է որպես Դյուրանդի գիծ, ձգվում է շուրջ 2,611 կմ։ Աֆղանստանը պաշտոնապես չի ճանաչում այդ սահմանը՝ այն համարելով գաղութային ժամանակաշրջանի պարտադրված բաժանում։

Պակիստանը մեղադրում է Աֆղանստանի թալիբական իշխանություններին, որ նրանք ապաստան են տրամադրում «Թեհրիք-Թալիբան Պակիստան» (TTP) խմբավորմանը, որը գործում է Պակիստանում 2007 թվականից և պատասխանատու է բազմաթիվ հարձակումների համար։Վերջին տարիներին աճել են նաև Բելուջիստանի ազատագրական բանակի (BLA) հարձակումները՝ հատկապես սահմանամերձ Խայբեր Փախտունխվա և Բելուջիստան նահանգներում։Վերլուծաբանների կարծիքով՝ Աֆղանստանի թալիբները դժվար թե կտրուկ քայլեր ձեռնարկեն TTP-ի դեմ՝ գաղափարական և պատմական կապերի, ինչպես նաև ներքին անվտանգության հաշվարկների պատճառով։

Պաշտոնական մակարդակով «բաց պատերազմի» մասին հայտարարությունները վկայում են, որ իրավիճակը դուրս է եկել սահմանային բախումների շրջանակից և կարող է վերաճել լայնածավալ հակամարտության։

Հեղինակ՝ Անի Վարդանյան