Թումանյանը՝ ՔՊ-ի միակ թեկնածուն․ ինչպես «Հանրապետության» համայնքապետը հայտնվեց իշխանության ցուցակում

Լոռու մարզի Թումանյան խոշորացված համայնքում սեպտեմբերի 27-ին ՏԻՄ ընտրությունները խոստանում են լինել առանձնահատուկ․ ոչ թե մրցակցության սրության, այլ դրա գրեթե բացակայության պատճառով։ Այս պահի դրությամբ համայնքի ավագանու ընտրություններին մասնակցելու համար առաջադրվել է միայն մեկ քաղաքական ուժ՝ իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը։

Իսկ այս պատմության ամենահետաքրքիր դետալը ՔՊ-ի ցուցակը գլխավորող անձն է՝ գործող համայնքապետ Սուրեն Թումանյանը։

Թումանյանի քաղաքական ճանապարհը, սակայն, ՔՊ-ից չի սկսվել։

2021-ին՝ «Հանրապետություն», 2026-ին՝ ՔՊ

2021 թվականի դեկտեմբերի 5-ի ՏԻՄ ընտրություններում Սուրեն Թումանյանը առաջադրվել էր «Հանրապետություն» կուսակցության ցուցակով։ Ընտրությունների արդյունքում «Հանրապետությունը» Թումանյանի համայնքում ստացել էր 1743 ձայն՝ 50.77 տոկոս, իսկ ՔՊ-ն՝ 1687 ձայն՝ 49.14 տոկոս։

Արդյունքում «Հանրապետության» ցուցակը գլխավորող Սուրեն Թումանյանը դարձավ համայնքի ղեկավար։ Դեկտեմբերի 27-ին կայացած ավագանու առաջին նիստում նա ընտրվեց համայնքապետ։

Այսինքն՝ 2021-ին Թումանյանը իշխանական ՔՊ-ի մրցակիցն էր, իսկ հինգ տարի անց արդեն նույն ՔՊ-ի ցուցակն է գլխավորում։

Եվ սա պարզապես կուսակցական փոփոխություն չէ։ Ներկայում գործող համայնքապետը ոչ միայն անցել է ՔՊ-ի ցուցակ, այլև դարձել է այդ ընտրությունների հիմնական դեմքը, այն դեպքում, երբ այլ քաղաքական ուժ այս պահին ընտրապայքարի մեջ չկա։

Հետաքրքիր է նաև ավագանու պատկերը

Թումանյանի գործող ավագանին ունի 15 անդամ։ Դրանցից 8-ը «Հանրապետություն» խմբակցությունից են, 7-ը՝ ՔՊ-ից։ Այսինքն՝ գործող համայնքապետի քաղաքական «անցումը» տեղի է ունենում մի իրավիճակում, երբ ավագանու մեծամասնությունը դեռ ներկայացնում է այն քաղաքական ուժը, որի ցուցակով նա հինգ տարի առաջ իշխանության եկավ։

Ստացվում է բավական ուշագրավ քաղաքական պատկերը․ համայնքապետը փոխել է կուսակցական պատկանելությունը, բայց համայնքի գործող իշխանության կառուցվածքում «Հանրապետության» ներկայացուցիչները դեռ մեծամասնություն ունեն։

Հիմա արդեն հարց է առաջանում՝ ինչո՞ւ։

Ի՞նչ է փոխվել այս հինգ տարում

2021-ին Սուրեն Թումանյանը որպես «Հանրապետության» թեկնածու ներկայացնում էր համայնքի զարգացման իր օրակարգը։ Այդ ժամանակ նա մասնագիտությամբ ճարտարագետ էր, շուրջ ինը տարի զբաղվել էր անհատ ձեռնարկատիրությամբ։ Նրա նախընտրական ծրագրում, մասնավորապես, ընդգծվում էին Դսեղի խմելու ջրի, ոռոգման համակարգի և վարելահողերի օգտագործման խնդիրները։

Այսօր համայնքապետարանի հրապարակած տեղեկություններից երևում է, որ համայնքում իրականացվում են ընթացիկ բարեկարգման, աղբահանության, սանիտարական մաքրման, համայնքային սեփական եկամուտների հավաքագրման և բնակավայրերում ծրագրերի իրականացման աշխատանքներ։ 2026 թվականի հուլիսին համայնքապետարանը հաղորդել էր նաև Դսեղում մասնակցային բյուջետավորման ծրագրի շրջանակում նախաձեռնության մեկնարկի մասին։

Միաժամանակ համայնքի 2025 թվականի բյուջեով նախատեսված էր 533.26 մլն դրամի եկամուտ, 664.86 մլն դրամի ծախս, իսկ ֆոնդային բյուջեն նախատեսված էր 282.5 մլն դրամի չափով։

Այս թվերը ցույց են տալիս, որ Թումանյանը պարզապես փոքր վարչական միավոր չէ․ համայնքի ղեկավարը տնօրինում է բազմամիլիոնանոց բյուջետային միջոցներ և բազմաթիվ բնակավայրեր ընդգրկող համայնքային կառավարման համակարգ։

Բայց գլխավոր հարցը քաղաքական է

Սուրեն Թումանյանի՝ «Հանրապետությունից» ՔՊ անցնելու քաղաքական պատճառները հրապարակային աղբյուրներում հստակ բացատրված չեն։

Եվ հենց այստեղ է առաջանում ընտրությունների գլխավոր ինտրիգը։

2021-ին ՔՊ-ն Թումանյանում պարտվեց՝ ընդամենը մի քանի տասնյակ ձայնի տարբերությամբ։ Այսօր, սակայն, իշխանությունն արդեն չի մրցում Թումանյանի հետ․ գործող համայնքապետը հենց ՔՊ-ի ցուցակն է գլխավորում, իսկ մյուս կուսակցությունները ընտրապայքարի մեջ չեն մտել։

Փաստացի, հինգ տարվա ընթացքում քաղաքական մրցակցության տրամաբանությունը արմատապես փոխվել է։

2021՝ «Հանրապետություն» ընդդեմ ՔՊ։

2026՝ գործող «Հանրապետության» համայնքապետը՝ ՔՊ-ի ցուցակում, իսկ ՔՊ-ն՝ միակ մասնակիցը։

Սա արդեն ոչ այնքան սովորական ՏԻՄ ընտրություն է, որքան համայնքային քաղաքական դաշտի վերաձևավորման պատմություն։

«Թումանյանը հանձնվեց ՔՊ-ին»․ բայց ինչո՞ւ

Օգոստոսի 24-ին «Հրապարակը» հենց այս հանգամանքն էր շեշտել՝ գրելով, որ Թումանյանում ընտրություններին ներկայացվել է միայն ՔՊ-ի ցուցակը, իսկ գործող համայնքապետ Սուրեն Թումանյանը, որը պաշտոնը ստացել էր «Հանրապետության» ցուցակով, այժմ առաջադրվել է ՔՊ-ի ցուցակով։

Այստեղ, սակայն, կա մեկ կարևոր տարբերություն․ «միակ ցուցակ» լինելը ինքնին չի նշանակում, որ համայնքի ընտրողները միակարծիք են։ Ընտրության քաղաքական նշանակությունը պետք է գնահատել ոչ միայն կուսակցությունների թվով, այլև քվեարկության մասնակցությամբ, ստացված ձայների հարաբերակցությամբ և այն հանգամանքով, թե ինչպիսի վստահության քվե կստանա գործող համայնքապետը։

Թումանյանի ընտրության մյուս հետաքրքիր չափանիշը հենց մասնակցությունն է լինելու։

2021-ին Լոռու մարզում համամասնական ՏԻՄ ընտրությունների միջին մասնակցությունը կազմել էր 45.27 տոկոս։

Ուստի սեպտեմբերի 27-ին հիմնական հարցը կարող է ոչ թե լինել՝ «ո՞վ կհաղթի», այլ՝ քանի՞ քաղաքացի կգնա ընտրության և ի՞նչ մակարդակի քաղաքական վստահություն կստանա գործող համայնքապետը՝ արդեն ՔՊ-ի դրոշի ներքո։

Քաղաքական տեղափոխության գինը

Սուրեն Թումանյանի համար այս ընտրությունը նաև քաղաքական վերադիրքավորման յուրատեսակ հանրաքվե է։

Նա 2021-ին հաղթել էր ՔՊ-ին։

2026-ին նա արդեն ՔՊ-ի ցուցակով է գնում ընտրողի առաջ։

Եվ սա այն դեպքում, երբ 2021-ի ընտրություններում երկու ուժերի միջև տարբերությունը կազմել էր ընդամենը 56 ձայն՝ «Հանրապետության» օգտին։

Հետևաբար սեպտեմբերի 27-ի արդյունքը կարող է ցույց տալ ոչ միայն ՔՊ-ի դիրքը Թումանյանում, այլև այն, թե որքանով է համայնքի գործող ղեկավարը կարողացել պահպանել իր անձնական քաղաքական կապիտալը՝ կուսակցական դրոշի փոփոխությունից հետո։

Թումանյանը կարող է դառնալ աշնանային ՏԻՄ ընտրությունների ամենախորհրդանշական համայնքներից մեկը․ այստեղ իշխանությունը մրցակցին պարզապես չի հաղթահարում ընտրությունների միջոցով։ Գործող համայնքապետը, որը ժամանակին հաղթել էր ՔՊ-ին, այժմ հայտնվել է ՔՊ-ի ցուցակի առաջին հորիզոնականում, իսկ ընդդիմադիր քաղաքական ուժերն այս փուլում ընտրապայքարի մեջ չեն մտել։

Սեպտեմբերի 27-ին, հետևաբար, Թումանյանում ընտրելու են ոչ միայն ավագանի, այլև փաստացի պատասխանելու են մեկ քաղաքական հարցի՝ արդյո՞ք Սուրեն Թումանյանի քաղաքական վերադիրքավորումն ընդունելի է համայնքի ընտրողների համար։

Սոնա Գրիգորյան