Մեծամորի ատոմակայանի ապագան՝ Փաշինյան-Լիխաչով հանդիպման օրակարգում․ ի՞նչ առաջարկ է ներկայացրել «Ռոսատոմ»-ը

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն այսօր ընդունել է «Ռոսատոմ» պետական կորպորացիայի գլխավոր տնօրեն Ալեքսեյ Լիխաչովին և նրա գլխավորած պատվիրակությանը։ Հանդիպման ընթացքում քննարկվել են Հայկական ատոմային էլեկտրակայանի (ՀԱԷԿ) գործող՝ երկրորդ էներգաբլոկի շահագործման ժամկետի երկարաձգման, ինչպես նաև Հայաստանում նոր ատոմային էներգաբլոկ կառուցելու վերաբերյալ ռուսական կողմի առաջարկները։

Ալեքսեյ Լիխաչովը «Ռոսատոմ» պետական կորպորացիայի գլխավոր տնօրենն է։

ArmLur.am-ը տեղեկացավ, որ նա ղեկավարում է Ռուսաստանի պետական ատոմային կորպորացիան 2018 թվականից և հանդիսանում է ռուսական կողմի առանցքային պաշտոնյաներից մեկը Հայաստանի ատոմային էներգետիկայի ոլորտում համագործակցության հարցերում։

Փաշինյանը նշել է, որ Հայաստանի կառավարությունը շարունակում է միջազգային գործընկերներից ստացված՝ նոր ատոմային էներգաբլոկի կառուցման առաջարկների քննարկումը, և համապատասխան որոշումը նախատեսվում է ընդունել առաջիկայում։ Նրա խոսքով՝ վերջնական որոշումը պետք է ունենա բացառապես տնտեսական հիմք՝ հաշվի առնելով գինը, որակը, անվտանգությունը, իրականացման ժամկետներն ու երաշխիքները։

ArmLur.am-ը տեղեկացավ, որ հանդիպման ընթացքում քննարկվող հիմնական հարցերից մեկը ՀԱԷԿ-ի գործող էներգաբլոկի շահագործման ժամկետի երկարաձգումն է։ Կայանի գործող շահագործման ժամկետը նախատեսված էր մինչև 2026 թվականը, սակայն իրականացված լայնածավալ արդիականացման արդյունքում Հայաստանը նախատեսում է այն անվտանգ շահագործել մինչև 2036 թվականը։ ՀՀ կառավարության ռազմավարական փաստաթղթերում ՀԱԷԿ-ի երկրորդ էներգաբլոկի՝ 2026-2036 թվականների շահագործման ժամկետի երկարաձգումն ամրագրված է որպես առանձին ծրագիր։

ՀԱԷԿ-ի նշանակությունը Հայաստանի էներգետիկ համակարգի համար մեծ է։ Կայանի գործող էներգաբլոկը արտադրում է երկրի ամբողջ էլեկտրաէներգիայի շուրջ 30-40 տոկոսը, իսկ Հայաստանի ատոմակայանի ղեկավարության գնահատմամբ՝ դրա պահպանումը կարևոր է ոչ միայն էներգետիկ անվտանգության, այլև սպառողների համար էլեկտրաէներգիայի մատչելիության տեսանկյունից։

Միաժամանակ, Հայաստանի առաջ կանգնած է գործող էներգաբլոկին փոխարինող նոր հզորություն ստեղծելու հարցը։ ՀՀ կառավարության ծրագրերում նախատեսվում է գործող բլոկի շահագործման ավարտից հետո նոր էներգաբլոկի կառուցում՝ Հայաստանի էներգետիկ անկախության մակարդակը պահպանելու և էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը դիվերսիֆիկացնելու նպատակով։

Հայաստանը նոր ատոմակայանի կառուցման առաջարկները քննարկում է մի շարք միջազգային գործընկերների հետ։ Փաշինյանը հայտարարել է, որ քննարկումները շարունակվում են, իսկ վերջնական ընտրության հիմքում լինելու են տնտեսական և տեխնիկական չափանիշները։

ՀԱԷԿ-ի հարցը նաև տարածաշրջանային քաղաքական քննարկումների թեմա է։ Ադրբեջանը պարբերաբար պահանջում է փակել Մեծամորի ատոմակայանը՝ դրա շահագործումը ներկայացնելով որպես տարածաշրջանի համար վտանգ։ Ադրբեջանի Մարդու իրավունքների հանձնակատար Սաբինա Ալիևան, մասնավորապես, միջազգային կազմակերպություններին կոչ է արել միջոցներ ձեռնարկել կայանի փակման ուղղությամբ։

Միևնույն ժամանակ, Փաշինյանը հայտարարել է, որ ՀԱԷԿ-ի շահագործման ավարտի հարցը նոր չէ և դրա ժամկետը սահմանված է Հայաստանի միջազգային պարտավորություններով։ Ըստ նրա՝ Հայաստանը նոր ատոմակայանի կառուցման շուրջ բանակցություններ է վարում տարբեր երկրների հետ։

«Ռոսատոմ»-ի ղեկավար Ալեքսեյ Լիխաչովը հանդիպման ընթացքում ներկայացրել է նաև նոր ատոմակայանի, ինչպես նաև փոքր և միջին հզորության էներգաբլոկների կառուցման վերաբերյալ ռուսական կողմի առաջարկներն ու հնարավոր մեխանիզմները։

Անի Վարդանյան