«Միակ քանդակագործն էի, որ ծանոթ էի նյութին»․ Լևոն Թոքմաջյանը վրդովվել է, որ Արամ Մանուկյանի արձանն իրեն չեն պատվիրել

«Միակ քանդակագործն էի, որ ծանոթ էի նյութին»․ Լևոն Թոքմաջյանը վրդովվել է, որ Արամ Մանուկյանի արձանն իրեն չեն պատվիրել

Ամիսներ առաջ Երեւանի քաղաքապետարանից հայտնեցին, որ Հայաստանի առաջին հանրապետության 100-ամյա հոբելյանի շրջանակում՝ 2018թ․ մայիսի 28-ին, Հանրապետության հրապարակում (Արամի եւ Նալբանդյան փողոցների հատման կետում) կտեղադրվի Առաջին Հանրապետության հիմնադիր, հայ ազգային հասարակական-քաղաքական, ռազմական ականավոր գործիչ Արամ Մանուկյանի հուշարձան-կոթողը։ Քաղաքապետարանը հայտարարեց մրցույթ, որի հաղթողը պետք է իրավունք ստանար կերտելու Արամ Մանուկյանի հուշարձանը (մրցութային հանձնաժողովի նախագահը Երեւանի գլխավոր ճարտարապետ Տիգրան Բարսեղյանն էր): Հուշարձան-կոթողի նախագծի բաց մրցույթի հանձնաժողովի (ժյուրիի)՝ 2017 թվականի օգոստոսի 15-ի կայացրած որոշմամբ, սակայն, առաջին մրցանակ չէր տրվել, ուստի որոշվել էր մրցույթը երկարաձգել մինչեւ 2017 թվականի սեպտեմբերի 18-ը:

Թեմայի շուրջ «Ժողովուրդ»-ը զրուցել է քանդակագործներ Սահակ Պողոսյանի եւ Լեւոն Թոքմաջյանի հետ: «Ընդհանրապես, ես տոտեմներ դնելուն դեմ եմ. դրանք միշտ ժամանակավրեպ են դառնում: Արամ Մանուկյանին ֆետիշացնելը նպատակահարմար չեմ համարում: Մենք չգիտենք` վաղը ինչ իրավիճակ կլինի, ինչ իշխանություններ կունենանք: Նախկինում ոչ ոք չէր մտածում, որ բոլշեւիկյան հեղափոխություն կլինի, եւ Արամ Մանուկյանի ընկերներին կգնդակահարեն: Այնպես որ, ամեն ինչ հնարավոր է: Դեմ եմ նաեւ, որ արձանը տեղադրվի Հանրապետության հրապարակում` ամենակենտրոնում»,-կարծիք հայտնեց Ս. Պողոսյանը:

Նրա խոսքով` եթե Արամ Մանուկյանին պատվելու ցանկություն կա, ապա ավելի նպատակահարմար է վերականգնել նրա տունը, քան նրա արձանը կանգնեցնել. «Լավ կլինի նաեւ, եթե նրա տունը վերածվի թանգարանի: Դա կլինի լավագույն «արձանը» Արամ Մանուկյանի համար»,-ասաց մեր զրուցակիցը:

Իսկ ահա Լեւոն Թոքմաջյանը, ով Արամ Մանուկյանի կիսանդրու (2009-ին այն տեղադրվեց Երեւանում` ՀՀ ոստիկանության շենքի դիմաց) հեղինակն է, վրդովված է, որ հենց իրեն չեն պատվիրել ստեղծել նաեւ Արամ Մանուկյանի արձանը. «Դա ես պետք է անեի, վստահորեն եմ ասում, որ իմ փոխարեն ոչ ոք դա չի անի, բայց ի՞նչ արած: Չէ՞ որ Հայաստանում առաջին անգամ իմ ստեղծած Արամ Մանուկյանի արձանն է տեղադրվել, ես միակ քանդակագործն էի, որ ծանոթ էի նյութին, ես գիտեմ` ով է Արամ Մանուկյանը, բայց 100-ամյա հոբելյան է, ինչ-որ բան պետք է անեն, վատն այն է, որ ամեն բան միջոցառման է վերածվում: Տեսեք` իմ կերտած Արամ Մանուկյանի մեջ ինչ դինամիկա, ինչ ընդվզում կա, բայց անտեսեցին, հերթական միջոցառումն են անցկացնում»,-նշեց քանդակագործը:

Հարցին, թե ինչու չի մասնակցել հայտարարված մրցույթին, Լ. Թոքմաջյանը պատասխանեց. «Ընդհանրապես, մրցույթների նկատմամբ ես որոշ վերապահումներ ունեմ: Ժյուրիի անդամ էի, սակայն առողջական խնդիրների պատճառով չկարողացա ներկայանալ: Ինձ հասած տեղեկություններով` հայտարարված առաջին մրցույթի շրջանակում ոչ մի լավ բան չի ներկայացվել, էսքիզները գոհացուցիչ չեն եղել»:

Ի դեպ, մրցույթի հաղթողն իրավունք կստանա իրականացնել Արամ Մանուկյանի հուշարձանը, երկրորդ մրցանակի հեղինակը (հեղինակային խումբը) կպարգեւատրվի 1500, իսկ երրորդ մրցանակի հեղինակը (հեղինակային խումբը)՝ 1000 ԱՄՆ դոլարին համարժեք դրամով: Հուշարձանը պետք է մարմնավորի հայոց նորագույն պետականության հիմնադրի, պետական եւ հասարակական գործչի կերպարը, արտահայտի նրա ազգային-գաղափարական արժեքը:

Հիշեցնենք, որ Արամ Մանուկյանի արձանը Երեւանում կանգնեցնելու ծրագիրը նոր չէ: Դեռեւս 2009-ին ՀՅԴ Հայաստանի երիտասարդական միությունը դիմել էր Երեւանի այն ժամանակվա քաղաքապետ Երվանդ Զախարյանին՝ առաջարկելով Արամ Մանուկյանի արձանը կանգնեցնել Հանրապետության հրապարակում: Դիմումին, սակայն, ընթացք չէր տրվել:

Աննա Բաբաջանյան