Իրան-ԱՄՆ բանակցությունների 60-օրյա ժամկետը լրացել է․ համաձայնություն դեռ չկա

Իրան-ԱՄՆ հնարավոր խաղաղ համաձայնության համար սահմանված 60-օրյա ժամկետը լրանում է, սակայն կողմերը դեռևս չեն կարողացել հասնել համաձայնության։ Հունիսին Ֆրանսիայի Վերսալում ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի ստորագրած միջանկյալ համաձայնությունը նախատեսում էր ռազմական գործողությունների դադարեցում և 60 օրվա ընթացքում Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ երկարաժամկետ համաձայնության ձեռքբերում։

Սակայն ժամկետի ավարտին կողմերի դիրքորոշումները շարունակում են զգալիորեն տարբերվել։ Բանակցությունների հիմնական հարցերից մեկը Հորմուզի նեղուցի բացումն ու Իրանի նկատմամբ ԱՄՆ-ի շրջափակման վերացումն է։ Մինչ այժմ որևէ փոխզիջման նշան չկա, իսկ Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ մանրամասն բանակցություններ, ըստ հրապարակման, դեռևս չեն սկսվել։

Իրանը պահանջում է վերահսկողություն Հորմուզի նեղուցի նկատմամբ

Իրանը պահանջում է վերացնել ամերիկյան շրջափակումը, դուրս բերել ԱՄՆ զորքերը իր տարածքին հարակից շրջաններից և փոխհատուցում վճարել պատերազմի ընթացքում հասցված վնասների համար։

Թեհրանը նաև պնդում է, որ Հորմուզի նեղուցի նկատմամբ պետք է պահպանվի իր վերահսկողությունը և չի ցանկանում, որ այն կրկին գործի որպես լիովին բաց և առանց վճարների ծովային ճանապարհ։

Հորմուզի նեղուցը մինչ պատերազմը համաշխարհային առևտրում նավթի և գազի մատակարարումների կարևորագույն ուղիներից էր։ Ներկայում այնտեղով անցնող բեռնափոխադրումների ծավալը նախապատերազմական մակարդակի համեմատ կտրուկ նվազել է։

ԱՄՆ-ը չի ընդունում Իրանի պահանջները

Դոնալդ Թրամփը մերժել է Իրանի պահանջները՝ հայտարարելով, որ պատերազմի համար փոխհատուցում վճարելու պարտավորությունը հենց Թեհրանինն է։ ԱՄՆ նախագահը նաև պնդում է, որ Հորմուզի նեղուցի նկատմամբ վերահսկողությունը Վաշինգտոնն ունի։

Միաժամանակ ԱՄՆ-ը շարունակում է հույս դնել տնտեսական ճնշման վրա՝ Իրանի նկատմամբ շրջափակման և գործող պատժամիջոցների միջոցով։

Պատերազմը և միջազգային մեկուսացումը ծանր հարված են հասցրել Իրանի տնտեսությանը։ Երկրում աճել է գնաճը, իսկ տնտեսական ճգնաժամը կարող է նոր հակակառավարական բողոքների պատճառ դառնալ։

60-օրյա ժամկետը լրանում է

Իրանի պաշտոնյաները հայտարարել են, որ հունիսից դադարեցրել են ԱՄՆ-ի հետ ուղիղ բանակցությունները, սակայն միջնորդների միջոցով հաղորդագրությունների փոխանակումը շարունակվում է։ Թրամփը, իր հերթին, պնդում է, որ բանակցությունները շարունակվել են՝ երբեմն խոսելով նաև առաջընթացի մասին։

Բանակցություններում կարևոր դեր ունեցող Պակիստանը նախորդ շաբաթ հայտնել էր, որ ժամկետը լրանում է երկուշաբթի՝ միաժամանակ հույս հայտնելով, որ այն կերկարաձգվի։ Պակիստանի արտաքին գործերի նախարարության ներկայացուցիչ Թահիր Անդրաբին հայտարարել է, որ երկիրը շարունակում է ջանքերը կողմերին բանակցությունների սեղանի շուրջ վերադարձնելու ուղղությամբ։

Այսպիսով, 60-օրյա ժամկետի ավարտը դեռ չի նշանակում, որ դիվանագիտական գործընթացը դադարելու է, սակայն կողմերի միջև հիմնական տարաձայնությունները՝ հատկապես Հորմուզի նեղուցի կարգավիճակի և ԱՄՆ-ի շրջափակման հարցերում, շարունակում են մնալ չլուծված։

Անի Վարդանյան