Իշխանության հին ընկերը, նոր պատգամավոր. Հակոբ Սիմիդյանի շուրջ կուտակված հարցերը

Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության նորընտիր պատգամավոր Հակոբ Սիմիդյանը իշխանական թիմում պատահական մարդ չէ։ Նա Նիկոլ Փաշինյանի ամենահին քաղաքական գործընկերներից է՝ դեռևս «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ձևավորման տարիներից։

2012-2018 թվականներին եղել է Փաշինյանի օգնականը, 2015-ին ընտրվել է ՔՊ վարչության անդամ, 2018-ից հետո զբաղեցրել է մի շարք առանցքային պաշտոններ՝ նախարարի տեղակալ, պատգամավոր, վարչապետի գլխավոր խորհրդական և 2021-2025 թվականներին՝ շրջակա միջավայրի նախարար։

Սակայն Սիմիդյանի քաղաքական կենսագրությանը զուգահեռ տարիներ շարունակ կուտակվել են հարցեր նրա ընկերական կապերի, շրջապատի մարդկանց պաշտոնների և պետական կամ հանրային միջոցների օգտագործման արդյունավետության վերաբերյալ։

ԿԲ անդամի պաշտոն և ընկերական կապ

Սիմիդյանի շուրջ ամենաքննարկվող թեմաներից մեկը Հովհաննես Խաչատրյանի նշանակումն էր Կենտրոնական բանկի խորհրդի անդամի պաշտոնում։

2021 թվականին իշխանական մեծամասնությունը նրան առաջադրեց և ընտրեց ԿԲ խորհրդի անդամ։ Ավելի ուշ Սիմիդյանը հրապարակայնորեն հաստատեց, որ Խաչատրյանն իր ընկերն է, սակայն հերքեց, թե ինքը միջնորդել է այդ նշանակման համար՝ ընդգծելով, որ վերջինս բանկային համակարգում երկարամյա փորձ ունի։

Այսպիսով, ընկերական կապը հաստատված է, սակայն պաշտոնի ստացումը Սիմիդյանի միջնորդությամբ լինելու վերաբերյալ հրապարակային ապացույցներ չեն ներկայացվել։ Այդուհանդերձ, հարցը քաղաքական հարթությունում շարունակում է քննարկվել՝ հատկապես իշխանական համակարգում անձնական կապերի ազդեցության համատեքստում։

783 միլիոն դրամի մարզադաշտը

Սիմիդյանի անվան շուրջ ամենաուշագրավ հրապարակումներից մեկը վերաբերում է Աբովյանի մարզադաշտի վերանորոգմանը։

2021 թվականին Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիան մարզադաշտի վերանորոգման համար ծախսել է 783 միլիոն դրամ՝ մոտ 1.5 միլիոն դոլար, որը ֆինանսավորվել էր ՈՒԵՖԱ-ի «HatTrick» ծրագրով։

«Հետք»-ի հրապարակման համաձայն՝ մրցույթում հաղթած «Արտշին պլյուս» ՍՊԸ-ն փոխկապակցված էր Սիմիդյանի ընկերոջ՝ Անտառային կոմիտեի նախագահ Վլադիմիր Կիրակոսյանի հետ։ Ընկերությունը գրանցված էր Կիրակոսյանի հարևանի անունով, և հրապարակման մեջ նշվում էր, որ այն նման ծավալի շինարարական փորձ չէր ունեցել։

Ավելին, մրցույթին մասնակցած մեկ այլ ընկերություն առաջարկել էր աշխատանքները կատարել մոտ 50 միլիոն դրամով ավելի էժան, սակայն ՀՖՖ-ն ընտրել էր ավելի թանկ տարբերակը։

Սիմիդյանը հայտարարել էր, որ ինքը ՀՖՖ նախագահի՝ կառավարության հետ կապերի գծով հասարակական խորհրդականն էր, սակայն չի միջամտել գնումների գործընթացին և տեղյակ չի եղել ընկերության ու Կիրակոսյանի կապերի մասին։

Այնուամենայնիվ, երեք հարց մնում է բաց․

-ինչպե՞ս է ընտրվել հաղթող ընկերությունը,
-ինչո՞ւ է նախապատվությունը տրվել ավելի թանկ առաջարկին,
-որքանո՞վ արդյունավետ է օգտագործվել ՈՒԵՖԱ-ի տրամադրած 783 միլիոն դրամը։

Կնոջ պաշտոնի մասին լուրերը

Լրատվամիջոցներում շրջանառվել էր տեղեկություն, թե Սիմիդյանի կինը նշանակվել է Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարության միջազգային համագործակցության վարչության պետի տեղակալ։

Սակայն 2024 թվականին Սիմիդյանը հրապարակայնորեն հերքեց այդ տեղեկությունը՝ հայտարարելով, որ ինքը ամուսնալուծված է և ԲՏԱ նախարարությունում աշխատող կին չունի։

Այս դրվագը փաստացի հերքվել է հենց Սիմիդյանի կողմից, և դրա վերաբերյալ հակառակ ապացույցներ հրապարակային դաշտում չեն ներկայացվել։

Քույրը, Հանրայինը և ամերիկյան առանձնատունը

«Հետք»-ը հրապարակել էր նաև Սիմիդյանի քրոջ՝ Արաքսի Սիմիդյանի մասին նյութ։

Ըստ հրապարակման՝ Հանրային հեռուստաընկերության ամերիկյան դուստր կառույցը՝ First Channel America-ն, շարունակել է գործունեություն իրականացնել Արաքսի Սիմիդյանի առանձնատանը։ Նա ընկերության ղեկավար կազմում զբաղեցրել է գործադիր և ֆինանսական ղեկավարի ու քարտուղարի պաշտոնները։

Հրապարակման համաձայն՝ Արաքսի Սիմիդյանը մասնագիտությամբ կլինիկական հոգեբան է և մինչ այդ մեդիայի ոլորտում գործունեություն չի ունեցել։

Սա ինքնին չի ապացուցում, որ Հակոբ Սիմիդյանը միջամտել է քրոջ նշանակմանը, սակայն առաջացնում է մի շարք տրամաբանական հարցեր․

-ինչ ընթացակարգով է ձևավորվել այդ համագործակցությունը,
-ինչու է Հանրայինի ամերիկյան կառույցը գործել մասնավոր առանձնատանը,
-արդյոք ապահովվե՞լ են հանրային կառույցի գործունեության թափանցիկության պահանջները։

Բնապահպանական ոլորտում «աղետալի» գնահատական

Շրջակա միջավայրի նախարարի պաշտոնում Սիմիդյանի գործունեությունը նույնպես հակասական գնահատականների առիթ է դարձել։

2023 թվականին հրապարակվեց տեղեկություն, որ Սևան ազգային պարկի տարածքում մոտ 10 հազար սոճի չորանում է։

Մյուս կարևոր խնդիրը Արարատյան դաշտի ստորերկրյա ջրերի վիճակն էր։ Հենց Սիմիդյանն էր 2023 թվականին այն բնորոշել որպես «աղետալի», իսկ 2024-ին հայտարարել, որ ջրային հորիզոնը խիստ սպառվել է։

Ստացվում է ուշագրավ իրավիճակ․ նախարարն ինքն էր հրապարակայնորեն արձանագրում ոլորտի ծանր վիճակը, սակայն այդ գնահատականներին համարժեք համակարգային լուծումների արդյունքները հանրության համար լիովին տեսանելի չդարձան։

Դրական ցուցանիշներ նույնպես եղել են

Միաժամանակ Սիմիդյանի պաշտոնավարման ընթացքում արձանագրվել են նաև որոշ դրական արդյունքներ։

2024 թվականին Սևանա լճի մակարդակը նախորդ տարվա համեմատ բարձրացել էր 22 սանտիմետրով, իսկ լճից բաց թողնված ջրի ծավալը կազմել էր 131 մլն խմ, ինչը վերջին 15 տարվա ամենացածր ցուցանիշն էր։ Իրականացվել էին նաև իշխանի մանրաձկան բացթողման ծրագրեր։

Այս տվյալները ցույց են տալիս, որ ոլորտում իրականացվել են որոշ արդյունավետ քայլեր, սակայն դրանք չեն վերացրել նախարարության աշխատանքի շուրջ առկա ընդհանուր հարցադրումները։

2025 թվականի հուլիսին Հակոբ Սիմիդյանը ազատվեց շրջակա միջավայրի նախարարի պաշտոնից, և նրան փոխարինեց Համբարձում Մաթևոսյանը։

Պաշտոնական պատճառաբանությունը հրապարակայնորեն մանրամասն չներկայացվեց։ Մամուլում շրջանառվեցին նաև վարկածներ, թե պաշտոնանկությունը կապված է Նիկոլ Փաշինյանի հետ ունեցած տարաձայնությունների հետ, սակայն այդ տեղեկությունները պաշտոնապես չեն հաստատվել։

Հիմնական հարցը մնում է անպատասխան

Հակոբ Սիմիդյանի կենսագրությունը ցույց է տալիս իշխանական համակարգում բացառիկ կայունություն․ Փաշինյանի օգնականից մինչև նախարար և կրկին պատգամավոր։

Սակայն այդ ճանապարհին նրա անվան շուրջ մշտապես հայտնվել են նույն բովանդակության հարցերը՝

-ընկերական կապեր,
-փոխկապակցված անձինք,
-պետական և հանրային միջոցների օգտագործման արդյունավետություն,
-թափանցիկության խնդիրներ։

Այս պատմություններից որևէ մեկը առանձին վերցրած դեռ չի ապացուցում ապօրինի միջամտություն կամ կոռուպցիոն գործողություն։ Բայց դրանք միասին ձևավորում են մի պատկեր, որի դեպքում գլխավոր հարցը մնում է անպատասխան․

արդյո՞ք իշխանության հին ընկերների շուրջ ձևավորված կապերի համակարգը միշտ գործում է բացառապես մասնագիտական չափանիշներով, թե՞ քաղաքական ու անձնական հարաբերությունները շարունակում են վճռորոշ դեր ունենալ պետական որոշումների կայացման մեջ։

Նանիկ Աղասյան