2026 թվականի մայիսի 29-ին Աստանայում կայացած ԵԱՏՄ բարձրագույն խորհրդի նիստի շուրջ ստեղծված տեղեկատվական ֆոնը դժվար է համարել սովորական դիվանագիտական ուղեկցում։ Առանձնահատուկ ուշադրության արժանի է այն հանգամանքը, որ ռուսական պետական հեռուստաալիքները բավական մանրամասն և ընդգծված կերպով լուսաբանեցին Հայաստանի փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանի մասնակցությունը նիստին՝ փաստացի կենտրոնացնելով ուշադրությունը ոչ թե ընդհանուր տնտեսական օրակարգի, այլ Հայաստանի շուրջ ծավալված քննարկումների վրա։
Սա ինքնին կարևոր քաղաքական ազդակ է։
Եթե նախկինում ԵԱՏՄ շրջանակներում Հայաստանի հետ կապված հարցերը հաճախ ներկայացվում էին որպես ընթացիկ տարաձայնություններ կամ ապագային վերաբերող տեսական քննարկումներ, ապա Աստանայում տեղի ունեցածը ցույց տվեց այլ պատկեր։ Նիստի ընթացքում ակնհայտ էր, որ ԵԱՏՄ բարձրագույն ղեկավարությունը մանրամասն տեղեկացված էր Հայաստանի շուրջ ձևավորված իրավիճակից, տիրապետում էր քննարկվող հարցերի նրբություններին և պատրաստվում էր ոչ թե ընդհանուր հայտարարությունների, այլ կոնկրետ քաղաքական որոշումների հնարավորությանը։
Այլ կերպ ասած՝ Հայաստանը ԵԱՏՄ ղեկավարության օրակարգում այլևս պարզապես անդամ պետություն չէ, որի շուրջ կան որոշ անհամաձայնություններ։ Հայաստանը դարձել է առանձին քաղաքական թեմա։
Ռուսական պետական մեդիայի ակտիվ ներգրավվածությունը նույնպես պատահական չէ։ Այդպիսի լուսաբանումները սովորաբար ծառայում են ոչ միայն տեղեկատվական, այլև քաղաքական նպատակների։ Դրանք ուղերձներ են՝ հասցեագրված թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին լսարաններին։ Եվ եթե այդ ուղերձների առանցքում Հայաստանն է, նշանակում է՝ Մոսկվայում ցանկանում են ցույց տալ, որ հարցը հասել է որոշումների կայացման մակարդակի։
Աստանայի նիստը ևս մեկ անգամ հաստատեց, որ ԵԱՏՄ-ում այլևս չեն բավարարվում Հայաստանի դիրքորոշումների արձանագրմամբ։ Փոխարենը՝ փորձում են հասկանալ, թե ինչ ուղղությամբ է շարժվում Երևանը և որքանով է պատրաստ պահպանել իր պարտավորությունները ինտեգրացիոն կառույցի շրջանակներում։
Հենց այստեղ է ձևավորվում գլխավոր քաղաքական հարցը։ Եթե ԵԱՏՄ ղեկավարները նման խորությամբ քննարկում են հայկական թեման, ապա դա նշանակում է, որ գործընթացը մտնում է գործնական փուլ։ Իսկ գործնական փուլերում կողմերը սովորաբար ստիպված են լինում պատասխանել հստակ հարցերի և կատարել հստակ ընտրություններ։
Այս համատեքստում Աստանայի նիստը դժվար է դիտարկել որպես հերթական արարողակարգային միջոցառում։ Այն ավելի շատ հիշեցնում էր քաղաքական ախտորոշում, որի ընթացքում ԵԱՏՄ առաջնորդները փորձում էին հասկանալ Հայաստանի հետ հարաբերությունների ապագա մոդելը։
Ուստի ամենամեծ սխալը կլինի տեղի ունեցածը դիտարկել որպես հերթական ֆորմալ քննարկում, որը կկորչի ապագա նիստերի բազմաշերտ օրակարգերում։ Բոլոր նշանները հուշում են հակառակը․ Հայաստանի հարցը դուրս է գալիս հայտարարությունների և մեկնաբանությունների տիրույթից ու աստիճանաբար տեղափոխվում է որոշումների ընդունման հարթություն։
Իսկ նման փուլերում ժամանակը սովորաբար աշխատում է ոչ թե անորոշության, այլ վերջնական ընտրությունների օգտին։ Հայաստանին վերաբերող քննարկումները, ըստ ամենայնի, հենց այդ կետին են մոտենում։
Տեսանյութը՝ այստեղ․
.gif)
