Ռումինիայի խորհրդարանը Մոլդովայի հետ միավորման մասին օրինագիծ է ներկայացրել

Ռումինիայի խորհրդարանի ստորին պալատն ավտոմատ կերպով առաջ է մղել օրինագիծ, որով հայտարարվում է, որ Ռումինիան և հարևան Մոլդովան պետք է դառնան մեկ միասնական ինքնիշխան պետություն, և կոչ է արվում բանակցություններ սկսել միավորման շուրջ։

Այս քայլը տեղի է ունեցել այն բանից հետո, երբ պատգամավորներին չի հաջողվել քննարկել նախագիծը օրենքով սահմանված վերջնաժամկետից առաջ։

«Լռելյայն ընդունում» (tacit adoption) կոչվող ընթացակարգի համաձայն՝ օրինագիծը համարվում է հաստատված պալատներից մեկի կողմից, եթե խորհրդարանը սահմանված ժամկետում դրա վերաբերյալ որևէ որոշում չի կայացնում։ Այժմ առաջարկը կփոխանցվի վերին պալատի՝ Սենատի քննարկմանը, որն էլ կայացնելու է վերջնական որոշումը։ Օրինագիծը դեռևս օրենքի ուժ չի ստացել։

Պատմական ակնարկ և օրինագծի մանրամասները

Վերամիավորման գաղափարի հիմքում ընկած է երկու երկրների ընդհանուր լեզուն, պատմությունն ու մշակույթը։ Ներկայիս Մոլդովայի մեծ մասը միջպատերազմյան շրջանում եղել է Ռումինիայի կազմում, մինչև 1940 թվականին Խորհրդային Միության կողմից բռնակցվելը և հետագայում Մոլդովական ԽՍՀ դառնալը։ Հատկանշական է, որ Ռումինիայի Սենատը դեռևս 2023 թվականին տապալել էր նմանատիպ մի օրինագիծ։

Այս նոր նախագիծը ներկայացվել է ծայրահեղ աջակողմյան ռումինական ազգայնական «S.O.S. România» կուսակցության խորհրդարանական խմբակցության կողմից։ Փաստաթղթում նշվում է, որ Ռումինիայի խորհրդարանը «որոշում է կայացնում Ռումինիայի և Մոլդովայի Հանրապետության միավորման մասին» և լիազորում է կառավարությանը անհապաղ հրատապ բանակցություններ սկսել Մոլդովայի մայրաքաղաք Քիշնևի իշխանությունների հետ։

Նախագծի համաձայն՝ ընդունումից հետո պետք է պաշտոնապես տեղեկացվեն միջազգային կառույցներն ու գործընկերները, այդ թվում՝ Մոլդովայի կառավարությունը, ԱՄՆ-ը, ՆԱՏՕ-ն, ՄԱԿ-ը և Եվրոպական միությունը։

Կառավարության մերժումն ու իրավական խնդիրները

Ռումինիայի կառավարությունն արդեն իսկ բացասական եզրակացություն է տվել այս օրինագծին։ Գործադիրի հայտարարության համաձայն՝ Ռումինիայի առաջնահերթությունը Մոլդովայի՝ ԵՄ անդամակցության ճանապարհին աջակցելն է, և խորհրդարանը չի կարող կառավարությանը պարտադրել բանակցություններ վարել կամ պայմանագրեր ստորագրել առաջարկված տարբերակով։

«Օրենսդրական նախաձեռնության մեջ ներառված կարգավորումները, իրենց միակողմանի բնույթով, կարող են խախտել սահմանադրական դրույթները և միջազգային իրավունքի նորմերը», — նշված է կառավարության պաշտոնական եզրակացության մեջ։

Քաղաքական առաջնորդների դիրքորոշումը

Չնայած իրավական բարդություններին, վերամիավորման գաղափարը քննարկվում է նաև երկու երկրների հիմնական քաղաքական առաջնորդների մակարդակով.

• Իլիե Բոլոժան (Ռումինիայի վարչապետ). Այս տարվա սկզբին հայտարարել էր, որ կողմ կքվեարկի միավորմանը, եթե հարցը դրվի հանրաքվեի։

• Մայա Սանդու (Մոլդովայի նախագահ). Նույնպես նշել է, որ հանրաքվեի դեպքում կաջակցի վերամիավորմանը, սակայն հավելել է, որ Մոլդովայի գլխավոր նպատակը մնում է Եվրոպական միությանն անդամակցելը։

Այնուամենայնիվ, հարցը մնում է չափազանց զգայուն։ Նախագահ Սանդուն խոստովանել է, որ մոլդովացիների մեծ մասը ներկայումս չի աջակցում այդ գաղափարին, իսկ Ռումինիայի պաշտոնական կառավարությունը շեշտում է, որ իրենց հիմնական ուղղությունը Մոլդովայի եվրոպական ինտեգրումն է, այլ ոչ թե միակողմանի միության գործընթացների նախաձեռնումը։

Հեղինակ՝ Անի Վարդանյան