Պարսից ծոցի երկրներն Իրանից փոխհատուցում են պահանջել հարձակումների դիմաց

Պարսից ծոցի արաբական պետությունների համագործակցության խորհուրդը (ՊԾԱՊՀԽ) Իրանից պահանջել է անհապաղ դադարեցնել տարածաշրջանի երկրների վրա հարձակումները և փոխհատուցել պատճառված վնասը։

Միավորման գլխավոր քարտուղար Ջասեմ Մոհամեդ ալ Բուդայվին ՄԱԿ Անվտանգության խորհրդի նիստում հայտարարել է, որ հարձակումները խախտում են միջազգային իրավունքը և սպառնում միջազգային խաղաղությանն ու անվտանգությանը։

Ալ Բուդայվիի խոսքով՝ 2026 թվականի փետրվարի 28-ից ի վեր Պարսից ծոցի երկրները ենթարկվել են իրանական ավելի քան 7 հազար հրթիռային և անօդաչուների գրոհների։ Ինչպես պնդում է ՊԾԱՊՀԽ-ի ղեկավարը, հարվածներն ուղղված են եղել օդանավակայանների, նավահանգիստների, էներգետիկ օբյեկտների, էլեկտրակայանների, ջրի աղազերծման կայանքների, բնակելի թաղամասերի և քաղաքացիական ենթակառուցվածքի դեմ։ Դրանք հանգեցրել են մարդկային զոհերի, վիրավորների, ավերածությունների և լուրջ հետևանքներ ունեցել Պարսից ծոցի ծովային միջավայրի համար։

Ալ Բուդայվին Անվտանգության խորհրդին կոչ է արել հետամուտ լինել 2 817 (2 026) բանաձևի կատարմանը, որը դատապարտում է ՊԾԱՊՀԽ-ի անդամ պետությունների և Հորդանանի դեմ Իրանի գրոհները և պահանջում անհապաղ դադարեցնել դրանք։ Նա նաև վկայակոչել է ՄԱԿ Մարդու իրավունքների խորհրդի բանաձևը, որը նախատեսում է մեղավորներին պատասխանատվության ենթարկել և Իրանից պահանջել փոխհատուցել պատճառված վնասը։

Գլխավոր քարտուղարն առանձին դատապարտել է Եմենում Իրանի աջակցությունը վայելող հութիների շարժման գործողությունները, այդ թվում՝ Սաուդյան Արաբիայի և առևտրային նավերի վրա հարձակումները։ Նա աջակցություն է հայտնել իր տարածքը պաշտպանելու ուղղությամբ Էր Ռիադի ձեռնարկած միջոցառումներին և կոչ է արել ապահովել ՄԱԿ այն բանաձևերի կատարումը, որոնք ուղղված են հութիների հարձակումների դադարեցմանը և միջազգային նավագնացության պաշտպանությանը։

Ալ Բուդայվին ընդգծել է, որ Հորմուզի և Բաբ էլ Մանդեբի նեղուցներում առկա սպառնալիքները վերաբերում են ոչ միայն տարածաշրջանին, այլև համաշխարհային առևտրին ու էներգակիրների մատակարարումներին։ Նրա խոսքով՝ ՊԾԱՊՀԽ-ն կտրականապես մերժում է Հորմուզի նեղուցը փակելու, նավագնացությանը խոչընդոտելու կամ անցման համար ապօրինի սահմանափակումներ ու վճարներ սահմանելու ցանկացած փորձ։

Նա նախազգուշացրել է, որ ծովային փոխադրումների խափանումներն արդեն դուրս են գալիս տնտեսական խնդիրների շրջանակից. մատակարարման շղթաների խաթարումները հանգեցնում են առաջին անհրաժեշտության ապրանքների, պարենի, գյուղատնտեսության համար անհրաժեշտ պարարտանյութերի և ամոնիակի պակասի։ Սա մեծացնում է սովի և պարենի սուր պակասի վտանգը, հատկապես զարգացող և առավել խոցելի երկրներում։

ՊԾԱՊՀԽ-ի ղեկավարը հիշեցրել է, որ ՄԱԿ Ծովային իրավունքի մասին 1982 թվականի կոնվենցիան երաշխավորում է համապատասխան ռեժիմի ներքո գտնվող միջազգային նեղուցներով տարանցիկ անցման իրավունքը և արգելում է խոչընդոտել կամ կասեցնել այդպիսի անցումը։

Միաժամանակ, միավորումը հայտարարել է Իրանի հետ երկխոսությունը շարունակելու պատրաստակամության մասին՝ ինքնիշխանության հարգման, բարիդրացիության և ներքին գործերին չմիջամտելու սկզբունքների հիման վրա։ Սակայն ալ Բուդայվին ընդգծել է, որ Թեհրանի հետ ցանկացած պայմանավորվածություն պետք է հաշվի առնի Պարսից ծոցի արաբական պետությունների մտահոգությունները, այդ թվում՝ Իրանի միջուկային ծրագրի, բալիստիկ հրթիռների, անօդաչու թռչող սարքերի և զինված խմբավորումներին ցուցաբերվող աջակցության վերաբերյալ։ Նրա խոսքով՝ ՊԾԱՊՀԽ-ի երկրները պետք է մասնակցեն իրենց անվտանգությանն ու շահերին վերաբերող ցանկացած բանակցության։

Եզրափակելով՝ ալ Բուդայվին միջազգային հանրությանը կոչ է արել հետամուտ լինել Պարսից ծոցի պետությունների և Հորդանանի վրա իրանական հարձակումների, ինչպես նաև Սաուդյան Արաբիայի և առևտրային նավերի վրա հութիների հարձակումների անվերապահ դադարեցմանը։ Նա ընդգծել է, որ Պարսից ծոցի անվտանգությունը միջազգային անվտանգության անբաժանելի մասն է։